از زمانی که انسان گمان میکرد در زیر غار استخوانی جمجمه، اندامی که وجود دارد کارش خنک کردن بدن است تا امروز راه طولانی را پیمودهایم. راهی که درک ما از مغز و از خود را به طور بنیادی تغییر داده است و شگفت اینکه تازه در ابتدای این دوران عجیب هستیم.
دورانی که با شناخت علمی و مبتنی بر مدرک، تجربه، مشاهده و استفاده از روشهای علمی کم کم رازهای بزرگترین شگفتی جهان را آشکار کنیم.
تمام آنچه درجهان میبینیم، میشنویم، میبوییم و لمس میکنیم، هر آنچه در جهان آن را واقعیت مینامیم، چیزی نیست جز تفسیری که اندامی کوچک به جرم تقریبی یک و نیم کیلوگرم برای ما میسازد. اندامی با بیش از ۸۶ میلیارد سلول عصبی یا نرون که هر کدام در هزاران مدار و شبکه حضور دارند و مجموعهای بیش از صد تریلیون سیناپس میسازند.
مغز انسان با وجود اینکه تنها حدود دو درصد جرم بدن را تشکیل داده است ۲۰ درصد انرژی روزانه ما به فعالیت آن اختصاص دارد و در هر دقیقه معادل ۷۵۰ میلیلیتر خون در رگهای آن حرکت میکند، مقداری که میتواند یک بطری شراب را پر کند.
در اپیزود ۳۷ «چیستا»، مقدمهای درباره این اندام مهم برخی از نکاتی که درباره آن آموختهایم بیان میشود. اما این یک اپیزود مقدماتی است و تنها هدفش این است که شاید بارقه علاقهای نسبت به مغز را برای کسانی که تا کنون فرصت نداشتهاند به آن فکر کنند، ایجاد کند. در آینده به طور خاص درباره موضوعات محتلفی که به مغز و پیشرفتهای آن مربوط است، اپیزودهایی را تولید خواهیم کرد.
چیستا که نام خود را از ایزدبانوی باستانی موکل بر خرد ایرانیان وام گرفته است، پادکستی از مجموعه پادکستهای رادیو فردا است که هر دوشنبه به میزبانی پوریا ناظمی، روزنامهنگار علم، داستانی از داستانهای دنیای علم، فناوری و آینده را روایت میکند. منابع در قسمت «بیشتر بخوانید» در زیر نوشته شده است.
Listen Now
چیستا
Episodes (62)
درود بر هایدرا: سلام بر جاودانگی
سرطان: پادشاه بدنام بیماریها
مهاجرانی از منظومه همسایه
برخورد سیارک 2024 YR4: اگر تهران یا نیویورک هدف باشد؟
جهانگان هوشهای مصنوعی و برخورد میان واقعیتهای متضاد
یافتن بلوکهای سازنده حیات در فراسوی زمین
گایا و نقشهبرداری از جزیرهای به نام راه شیری
مسیرهای آینده
درسهایی که میتوان از آتشسوزی کالیفرنیا آموخت
هفته پنجاه و دوم، پاسخ به پرسشها و نظرات شما
فضاپیمای پارکر و بوسه بر خورشید
مرور سالی که گذشت
دوباره واکسن
عصر تازه ناسا در دوران ترامپ
داستان پرتابگرهای عمود نشین: از نخستین تصورات تا دنیای تازه اسپیسایکس
نگاهی به اجلاس تغییرات اقیمی باکو
جستجوی هوشمندان فرازمینی: پنجاه سال پس از پیام آرسیبو
دوران دشوار یافتن حقیقت
بروز نبوغ: ژنتیک یا پشتکار
غارهای پولادین: نگاهی به شهرهای آینده
جوایز ایگ نوبل، تحقیقاتی که ابتدا میخندید بعد به فکر فرو میروید
با برندگان نوبل آشنا شوید
جایزه نوبل و نکاتی که درباره آن باید بدانید
سفر در زمان
این مغز شگفتانگیز
کاوش جهانهای شگفت انگیز اطراف مشتری
سنگپرانی به سوی زمین
دنیاهای یاغی و سرگردان
بهسوی جاودانگی
بحران در فراسوی مرز زمین، حوادث فضایی در ماموریتهای سرنشیندار
معرفی کتابهایی در دنیای علمی- تخیلی برای تازهواردان
به استقبال آتش بازی بزرگ تابستان
دانشمندان؛ مدالآوران گمنام المپیک
نگاهی کوتاه به تاریخ، تحول و وضعیت امروزی اختربینی
گم شدن در جنگل انبوه اطلاعات
سخت دوستان و چالشهای جستجوی حیات فرازمینی
علم و طبیعت: غایبان عرصه انتخابات
تب دِنگی چیست و چرا ایران شاهد شیوع محلی آن است؟
آیا ما ساکنان دنیایی شبیهسازی شده هستیم؟
روایتهای مریخی
تلهپورتیشن از تخیل تا واقعیت
در میانه آسمان و زمین: تلاقی جهان باستانشناسی و فضا
گشتی در جهان سیارههای فراخورشیدی
آنفلوانزای پرندگان و همهگیری ویروس بعدی که روزی خواهد آمد
گرمایش زمین چیست و مسیر آینده ما کدام است؟
مسئلۀ «مسئله سه جسم» چیست؟
بوزون هیگز یا «ذره خدا»
زبالهسازی انسان در فضا
پایان ایام
دوقلوی دیجیتال و ضامن سلامت
روزی که خورشید تاریک خواهد شد
نوروز و ماهیت نجومی لحظه تحویل سال
کدام هوش مصنوعی؟ کدام خطر؟
سفری به دنیای تپه ماهورهای آراکیس
تراشهای در مغز: آیا به دنیای ماتریس وارد میشویم؟
سارقان ابرها و سوءاستفادهگران از علم
مسئله رشد علم در ایران
چشمان کاملا باز «جیمز وب»
یاوههای پرخطر مد روز؛ چطور سوءاستفاده از واژههای علم باعث فریب مردم میشود
بازگشت دوباره به ماه
جهان شگفتانگیز درون دستگاه گوارش و ساکنان زنده آن
