جام جهانی چیزی فراتر از یک رویداد ورزشی است. برای برخی شرکتها و صنایع کامل، این یک کسبوکار چند میلیارد یورویی است که از حق پخش تلویزیونی و حمایت مالی تغذیه میشود. با این حال، برخی دیگر بهای سنگینی میپردازند.
نوشته آن-کاترین بک، میز کسبوکار ARD
در طول پنج هفته آینده، حدود شش میلیارد نفر در سراسر جهان مسابقات جام جهانی را روی صفحههای نمایش خود تماشا خواهند کرد و انتظار میرود شش میلیون هوادار دیگر نیز به ورزشگاهها بیایند. این پیشبینی فیفا، نهاد حاکم جهانی، است. انتظارات اقتصادی شرکتهای مختلف از این تورنمنت نیز به همان نسبت بالا است.
فیفا بزرگترین سودبر است
در کنار هتلها، رستورانها، شرکتهای هواپیمایی و تولیدکنندگان تجهیزات ورزشی، به ویژه فیفا احتمالاً از جمعیت عظیم و توجه رسانهای بهرهمند خواهد شد. این نهاد مسئول برنامهریزی و سازماندهی جام جهانی است. فلوریان ففل، استاد مدیریت ورزشی در دانشگاه علوم کاربردی آکادیس در باد هومبورگ، در مصاحبهای با تیم مالی ARD میگوید: «این نهاد حاکم بینالمللی قرار است میلیاردها دلار درآمدزایی کند.»
پفِل میگوید: «فیفا برنده اقتصادی این تورنمنت است.» فیفا برای دوره فعلی جام جهانی، که از سال ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۶ ادامه دارد، هدف درآمدزایی ۱۳ میلیارد دلاری را اعلام کرده است. به گفته این کارشناس، با توجه به درآمد هفت تا هشت میلیارد دلاری که فیفا در جام جهانی قطر کسب کرد، این رقم نشاندهنده افزایش قابل توجهی است.
تیمهای بیشتر، درآمد بیشتر
این امر تا حدی به دلیل قیمتهای بالای بلیطی است که فیفا تعیین کرده است. برای مسابقه افتتاحیه آمریکا، هواداران باید بیش از ۱۰۰۰ دلار، معادل ۸۵۰ یورو، بپردازند. قیمت بلیطها برای مسابقات در آمریکا، مکزیک و کانادا تمام رکوردهای قبلی را میشکند.
تصمیم فیفا برای افزایش تعداد تیمها از ۳۲ به ۴۸ تیم برای اولین بار - که به این ترتیب تعداد مسابقات را از ۶۴ به ۱۰۴ رساند - نیز یکی از عوامل اصلی درآمدهای چند میلیارد دلاری است. به هر حال، تیمهای بیشتر به معنای مسابقات بیشتر است و این به نوبه خود احتمالاً به درآمد تبلیغاتی، پول اسپانسرشیپ و فروش بلیت بالاتر منجر میشود – هرچند به گفته ففل، این موارد حتی بخش عمده درآمد را هم تشکیل نمیدهند.
«اگر به تفکیک درآمدهای جام جهانی گذشته - یعنی سالهای ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۲ - نگاه کنیم، میبینیم که حدود ۵۰ درصد از درآمدها از حقوق رسانهای، حدود ۳۰ درصد از اسپانسری و تنها ده درصد از فروش بلیتها حاصل میشود، و این به معنای این است که پنج درصد خوب برای سایر درآمدها باقی میماند.» پفل میگوید.
پلتفرمهای پخش آنلاین انتظار افزایش تعداد مشترکین را دارند
بنابراین، منبع اصلی درآمد فیفا حقوق تلویزیونی است. پخشکنندگان بینالمللی و پلتفرمهای پخش جریانی مانند کامکست، مگنتا تیوی و دازن، حقوق پخش جام جهانی را از فیفا خریداری میکنند. آنها امیدوارند این کار مشترکان جدیدی را جذب کرده و درآمد تبلیغات را افزایش دهد.
حتی کارشناسان نیز نمیدانند که ارائهدهندگان پخش آنلاین چقدر برای این حقوق پرداخت میکنند. در نهایت، برخلاف حق پخش بوندسلیگا، برای مثال، تخصیص حقوق مسابقات فیفا از طریق مزایده عمومی انجام نمیشود، بلکه به صورت محرمانه بین فیفا و ارائهدهندگان مذاکره میشود. با این حال، به گفته پفِل، تا مدتها قبل از شروع تورنمنت، مشخص نیست که کسبوکار جام جهانی در نهایت چقدر برای ارائهدهندگان موفق خواهد بود.
«البته اینکه این قمار به نتیجه برسد، میتواند به کشور و بسته حقوق پخش، و همچنین موفقیت ورزشی تیم ملی بستگی داشته باشد.» هرچه تیم به مراحل بالاتر صعود کند، شور و شوق در کشور بیشتر میشود. «در آن صورت بینندگان علاقهمند خواهند شد که جام جهانی را دنبال کنند و اشتراکات بیشتری تهیه نمایند.»
تأثیرات اقتصادی جام جهانی به طور نامتوازن توزیع میشود
با این حال، اثرات اقتصادی جام جهانی به طور نامتوازن توزیع میشود. در حالی که فیفا و پلتفرمهای پخش آنلاین منفرد سودهای هنگفتی کسب میکنند، بسیاری از هزینهها بر عهده کشورهای میزبان و مقامات محلی است. سرمایهگذاری در استادیومها، زیرساختها، امنیت و حملونقل اغلب با بودجه عمومی تأمین مالی میشود.
در بسیاری از موارد، هزینهها به طور قابل توجهی از درآمدهای بعدی فراتر میرود. بنابراین منتقدان سالهاست استدلال میکنند که این یک معامله ناعادلانه برای مالیاتدهندگان است، زیرا آنها بعداً مجبور خواهند شد به طور غیرمستقیم خزانههای خالی را پر کنند.
علاوه بر این، با بررسی دقیقتر، آن رونق و محرک اقتصادی بسیار تبلیغشده در چشمانداز واقعی خود قرار میگیرد. بر اساس برآوردهای فیفا و سازمان تجارت جهانی، این تورنمنت پنج هفتهای میتواند حدود ۱۷ میلیارد دلار به اقتصاد ایالات متحده کمک کند.
تقریباً هیچ منفعت کلان اقتصادی برای آمریکا
با این حال، کریستوف بروئر، استاد مدیریت ورزشی در دانشگاه ورزش آلمان کلن، میگوید: «با توجه به بزرگی اقتصاد آمریکا، این رقم ناچیز است. حتی اگر به ۱۷ میلیارد دلار هم برسد، تأثیر آن در نهایت به سختی قابل اندازهگیری خواهد بود.» دلیل این امر آن است که تولید ناخالص داخلی ایالات متحده - یعنی کل تولید اقتصادی آن - رقم هنگفت ۳۰ تریلیون دلار است. «این بدان معناست که ۱۷ میلیارد دلار معادل سهمی حدود ۰.۰۵ درصد است. به سختی متوجه آن خواهید شد»، بروئر میگوید.
بنابراین، سود اقتصادی کلی برای کشورهای میزبان احتمالاً اندک باقی خواهد ماند. با این حال، برای بخشها و شرکتهای فردی، جام جهانی میتواند کسبوکار پرسودی باشد. از این نظر، این تورنمنت شبیه خود ورزش است: یک برنده بزرگ وجود دارد، اما بازندههای بسیاری.
tagesschau.de | کسبوکار جام جهانی: چه کسی برنده میشود، چه کسی بازنده | ۱۰ ژوئن ۲۰۲۶ | ۱۲:۵۲
